Lastiğin yapısında kauçuk, karbon karası, kord bezleri, çelik teller ve kimyasal maddeler vardır.
LASTİKLERİN GÖREVİ NEDİR?
Lastik denilen aygıt otomobil ve yükün ağırlığını taşmaktadır.Motorunyarattığı döndürme momentini yola aktarmakta olupvebunu çekiş kuvvetine dönüştürmektedir. Lastiğin diğer görevi ise darbeleri emmekte ve konfora katkıda bulunmaktadır. Yavaşlamalarda dafren gücünü , viraj dönüşlerinde ise direksiyon kontrolüne gerekli olankuvveti üretmektedir. Kendine özgü darbe emici özelliği sayesinde sürüşten ve zemin bozukluklarından kanaklanan kuvveti emmektedir. Yolun türü(asfalt, toprak, şose) ve yolun durumu ( yağmur, çamur, kar, buz) ne olursa olsun, lastik güvenli bir şekilde yol tutuşu sağlamaktadır. Bilinçli otomobil kullanıcısı, lastikte güvenlik ve konforun dışında başka özelliklerde aramaktadır. Mesela az titreşim,gürültü üretmemesi,az yuvarlanma direncine sahip olması ve daha az yakıt tüketmesini ister. Ancak lastikte bu özelliklerin hepsinin bulunması imkansızdır. Lastik aşağıdaki bölümlerden oluşmaktadır;
a) Sırt b) Omuz c) Yanak d) Topuk bölgesi e) Ceyfır f) Karkas Yapı g) Kuşaklar h) Astar
a)SIRT:Lastik ile yerin temas ettiği bölge;
b)OMUZ:Yanak ile sırtın birleştiği ve kalın kauçuktan yapılmış bölgedir.
c)YANAK:Lastiğin omuz ve topuk bölgesi arasında kalan lastiğe esneklik sağlayan ve üzerinde markaların ve tanıtıcı bilgiler bulunan bölgedir.
d)TOPUK BÖLGESİ: Lastiğin janta temas eden ve sıkıca bağlanmasını sağlayan bölgesidir.
e) CEYFIR: Damak telinin dış kısmına yerleştirilir. Karkas yapının jant tarafından aşındırılmasını ve tahrip edilmesini engeller. Jant ucu üzerinde gerekli olan esnekliği sağlar.
f) KARKAS YAPI: Lastiğin alt ucundaki bir damak telinden diğerine uzayan destek bölümüdür. Damak telinin etrafını dolaşarak lastiğe bağlanır. Polyester kord bezinden üretilen karkas yapıda uzunlamasına lifler yükü taşır, yatay liflerse yapıyı bir arada tutar.
g) KUŞAKLAR: Lastik sırt deseninin altında uzanan dar katmanlara kuşak adı verilir. Çelik ve bez olmak üzere ikiye ayrılan kuşaklar karkas yapıyı sıkıştırır.
h) ASTAR: Lastiğin iç yüzeyindeki ince bir kauçuk katmanı olan astar hava sızdırmazlığını sağlar. Lastiğin içine sıkıştırılmış basınçlı havanın dışarı kaçmasını önler.
LASTİK ÇEŞİTLERİ NELERDİR?
Konvansiyonel ve Radyal lastik
Lastikler yapılarına, taban desenlerine,kauçuk karışımlarına ve kullanımamaçlarına göre sınıflara ayrılır.Lastiğin karkas yapısında kullanılan kord bezinin geometrisi lastiğin konvansiyonel veya radyal yapıda olmasını belirler.Konvansiyonel lastiklerde lastiğin yapısını meydana getiren kod bezleri 30-40 derecelik açılarda üst üste ve çapraz biçimde yerleştirilir.Bu nedenle konvansiyonel lastikler çapraz katlı ve digonal lastikler olarak da sınıflandırılır.Son yıllarda otomobil lastik teknolojisindeki gelişmeler konvansiyonel lastiklerin terk edilip radyal lastiklerin kullanılmasına yol açmıştır.
Radyal lastikler ve avantajları nelerdir?
Radyal lastiklerin konvansiyon lastiklere göre en önemli avantajları daha esnek olmaları ve daha az ısınıp daha kolay soğumalarıdır.Bunun dışında radyal lastiklerin yerde bıraktığı taban izi çapraz lastiklerinden daha geniştir.
Sırt deseni:
Farklı amaçlara hizmet etmek için farklı yapıda desenlerde ve kauçuk çeşitlerine sahip lastikler üretiliyor. Otomobil lastikleri desenlerine göre ikiye ayrılır.Standart lastikler ve yüksek performans lastikleri.Ayrıca bu lastiklerin normal tipleri dışında dört mevsim ve kış lastiği versiyonları da mevcut.Standart desenli lastiğin kuru ve ıslak zeminde iyi çekiş gücü özellikleriyle güvenli viraj alma kabiliyetlerine sahip olması istenir.Dört mevsim lastiklerin desenelriylr ıslak kuru,karlı,çamurlu zeminlerde güvenli kullanım frenleme ve yeterli çekiç gücü sağlamak üzere tasarlanır.
Kış lastikleri
Kışın uzun ve şiddetli olduğu yolların uzun süre kar ve bzulu kaplı olduğu bölgelerde kış alstikleri kullanılmalıdır.Deseniyle olduğu kadar soğuğa dayanıklı kauçuk karışımlarıyla da kar ve bzu gibi kaygan koşullarda maksimum çekiş ve fren gücünü zemine iletebilen kış lastikleri silika teknolojisiyle üretiliyor.Bu teknolojisi de lastiğin tutunma özelliğini arttırıyor.Kış lastiklerinde dikkat edilmesi gereken en önemli noktaysa hız serileri standart lastiklere oranla düşüktür.
Yüksek performans lastikleri:
Yüksek motor gücüne sahip otomobiller bu yüksek gücü yere aktarabilmek ve yüksek süratlere çıkabilmek için performans lastiklerine ihtiyaç duyar.Bu tür lastikler V,W,Z gibi daha yüksek hız serisine sahip lastiklerdir.
Lastiklerde kullanılan kısaltmalar:
RWL: Normal beyaz kabartma yazılı,
DWL:Beyaz kabartma yazılı YAzıların iç kısmı siyah dış çerçevesi beyaz
SWL: Beyaz yanaklı
RPB:Jant koruyucu bar.
LASTİĞİN ÜZERİNDEKİ ANLAMLI İŞARETLER
Tüketicilerin büyük bölümü lastik satın alırken lastik yanağındaki yazılara pek bakmaz. Bir çok insan için önemli olan sadece lastiğin markasıdır. Oysa lastik yanağında lastiğin üretim tarihinden kauçuk karışımının cinsine kadar pek çok bilgi bulunur. Örneğin, yanağında 185 65 R 14 85H ENCT2 TL yazan bir lastikteki rakamlar sırasıyla milimetre cinsinden lastiğin kesit genişliğini, balonluk, yüzde olarak lastiğin profilini büyük harfler lastiğin gövde yapısını daha sonra gelen rakam inç cinsinden jantın çapını son rakam yük endeksini son harf hız sembolünü ifade eder. ENCT2 lastiğin ismini; TL ise lastiğin tubeless yani lastiğin iç lastiksiz olduğunu belirtir.
185=Kesit genişliği (mm)
65=Lastiğin serisi
R=Lastik gövde yapısı
14=Jant çapı (1 inç=2.54mm)
85=Yük endeksi
H=Hız limiti
ENCT2=Lastiğin özel ismi
TL=Tubeless
LASTİKTE HIZ SINIRI
Hız Sembolü
J
K
L
M
N
P
Q
R
S
T
U
H
V
W
Y
Z(*)
Hız Limiti (km/saat)
100
110
120
130
140
150
160
170
180
190
200
210
240
270
300
240+
LASTİĞE AİT ÖNEMLİ TANIMLAMALAR
Lastik genel olarak ölçü jantında standart şişirme basıncında max. kesit genişliği, takılacağı jantın nominal çapı , hız indeksi, yük kapasite indeksi ve kesit oranı gibi parametrelerle tanımlanır.
ÖRNEK :
Lastik ebatı 185/70 R 13 84 S
* Kesit genişliği 185 mm
* Serisi - kesit yüksekliğinin kesit genişliğine oranı (%70)
* Radyal gövde yapısı (R)
* Jant çapı sembolü (inch) (13)
* Yük endeksi (84)
* Hız sembolü (S) Sembollerin karşılığı arka sayfada.
* Seri numarası; her üreticinin üretim verilerini içeren kodlaması
* Aşınma göstergesi (TWI)
* İç lastiksiz (tubeless) veya iç lastikli (tube-type) kullanım
* Kuzey Amerika Ulaştırma Bakanlığı uygunluk sembolü (DOT)
* Avrupa Topluluğu Uygunluk sembolu ve tescil numarası (E)
* Dönüş yönü oku, iç taraf (inwards)/dış taraf (outwards)
LASTİKLERİN JANTA TAKILMASI / SÖKÜLMESİ
1. Montajda yapılacak en küçük hatanın bilehayati tehlikelere neden olabileceği unutulmamalı ve lastiklerin janta takılıp sökülmesi mutlaka yetkili servislerde uygun makinelerle, işinde uzman personel tarafından yapılmalıdır.
2.Lastiğin takılacağı jantta ezik, vuruk, çatlak olmamalı, jant üzerinde yağ, pas, kirletici maddeler bulunmamalıdır. Jant ebadı aracın ve araç katologlarının öngördüğü ebatta olmalıdır.
3.Lastik üzerinde ıslaklık bulunmamalı, yabancı maddeler varsa mutlaka dışarı çıkartılmalıdır.
4.Lastik montajında, lastik topuklarına ve jant damağına özel geliştirilmiş kaydırıcı veya sulandırılmış sabun solüsyonu sürülmelidir. Kesinlikle petrol esaslı yağlar, silikon, deterjan diğer kaydırıcı sürmekten kaçınılmalıdır. Montaj sonunda lastiğin jantı merkezlediği doğrulanmalıdır.
5.Lastik şişirme havasının rutubet içermeyen kuru hava olması gerekmektedir.
6.Şişirilmiş lastiğin subabından kaçak olmadığı doğrulanmalıdır. Subaplara mutlaka lastik contalı subap kapağı takılmalıdır.
7.İç lastikli araç lastiği takılacak ise mutlaka yeni dış lastik, yeni iç lastik ve kolon ile takılmalıdır. İç lastik ve kolon takma öncesi uygun şekilde pudralanmalıdır.
8.Yeni lastikler ile eski lastikler eşleştirilmelidir.
9.Lastik yanağı üzerinde dönme yönü veya dış yanak belirtilmişse, janta ve araca montajda bu hususa mutlaka uyulmalıdır.
